ORYX / SPIESBOK  

De Oryx of Spiesbok behoort tot het geslacht van de Paardantilopen (Hippotragini) en omvat 3 soorten. Wijdverbreid over Afrika, van Kaap provincie tot de Sahara en oostwaarts tot in Arabië. De dieren zijn zeer nauw verwant en worden soms beschouwd als behorend tot één enkele soort met een aantal ondersoorten, vooral omdat zij elkaar geografisch uitsluiten.

Spiesbokken zijn fors gebouwde antilopen met lange, rapiervormige of naar achteren gebogen geringde horens in beide seksen; buik en poten zijn als regel wit en de kop vertoont een zwartwitte of bruinwitte teugeltekening. Alle vormen zijn bewoners van open droog terrein, variërend van savanne tot woestijn, waar zij kleine kudden vormen en zich voeden met de spaarzame vegetatie op de bodem. Drinkwater speelt in hun leven nauwelijks een rol.


De gewone spiesbok, (Oryx gazella gazella), in Zuid-Afrika gemsbok genoemd, bewoont een discontinu gebied; de zuidelijke vorm is de grootste en bewoont het noorden van zuidelijk Afrika van de Kaap tot in Zimbabwe, de noordelijke vorm bewoont Oost-Afrika van Noord-Tanzania tot Ethiopië en Soedan. De zuidelijkste Oost-Afrikaanse ondersoort (O. g. callotis) is bekend als de kwastoorspiesbok en is verwant met de Beisa Oryx (O.g. beisa) in hetzelfde gebied.


De gewone spiesbok of gemsbok is een paardachtige antilope die voorkomt in de droge, halfdroge en natte grasvlaktes van Afrika. Zowel de mannelijke als de vrouwelijke dieren van de ondersoorten hebben lange hoorns, die ze kunnen gebruiken om roofdieren af te schrikken.

  O.g. gazella
  Oryx Gazella    
 
Hoogte
140 cm
Gewicht
225 kg
Hoorns
125 cm
Leeftijd
18 jaar
   
     
     
     
     
O. dammah
 
O.g. beisa
     
     
       

De algazel (O. dammah), foutief soms sabelantiloop genoemd, is wat kleiner (schouderhoogte tot 125 cm, gewicht tot 200 kg) en heeft als enige onder de spiesbokken krom naar achteren gebogen horens (tot 125 cm lang); algemene kleur is lichtbruin. Deze in haar voortbestaan bedreigde soort bewoont in restpopulaties nog delen van de Sahara, maar wordt goed voortgekweekt in dierentuinen.

De derde soort, de Arabische Oryx (O. leucoryx) van het Arabisch Schiereiland is de kleinste van de spiesbokken (schouderhoogte nauwelijks 1 m, gewicht ca. 70 kg, lengte hoorns 50–70 cm). Het is een grauwwit woestijndier met donkerbruine koptekening en poten. Deze soort werd met uitroeiing bedreigd en is slechts door intensieve campagnes ter behoud en vermeerdering voor het nageslacht behouden.

De O. leucoryx wordt m.n. door de nationale overheden op het Arabisch Schiereiland beschermt.

 

 






O. leucoryx

O. leucoryx